RUIMTE IN DE MARGE
ASKV/STEUNPUNT VLUCHTELINGEN
WINTER 2005/2006
Frederik Hendrikstraat 111 c 1052 HN Amsterdam tel: 020 6272408 fax: 020 4203208 e-mail: askvsv@dds.nl web: www.askv.nl
Redactioneel
In memoriam slachtoffers brand uitzetcentrum Schiphol
Een verschrikkelijke gebeurtenis heeft plaatsgevonden. Vooral zo
onbeschrijfelijk erg, omdat menselijk falen er aan ten grondslag lag.
Vluchtalarm - luid de noodklok voor vluchtelingen
Prominent pardon voor 26.000 Medelanders
In maart van dit jaar organiseerde het ASKV voor de derde maal de Nacht van de Vervanging.
Een avond en nacht waarin Kunstenaars, Politici en anderszins bekende Nederlanders voor één nacht een
vluchteling opvingen.
Het ASKV biedt op dit moment opvang aan zo’n 30 cliënten. In een van onze opvanghuizen wonen op dit moment drie volwassen vrouwen, waarvan er een haar beide dochters bij zich heeft.
‘Het zorgvuldige uitzetbeleid naar Congo’
“Ik heb betrokkene medegedeeld dat hij / zij in vrijheid kan spreken en dat
alles wat er wordt besproken vertrouwelijk wordt behandeld.”
Medische hulp aan ‘verplicht onverzekerden’
Praktische tips en informatie rond medische hulp aan onverzekerden.
Om een aantal van onze initiatieven in de toekomst vorm te kunnen
geven hebben we gemeend ons bestuur uit te moeten breiden.
Project ‘Screening nieuwe vluchtelingen met psychiatrische problemen’
Op 1 januari 2006 gaat het ASKV van start met een nieuw project:
‘Screening vluchtelingen met psychiatrische problemen’. Doel van het project
is het verbeteren van de medisch-psychiatrische zorg voor vluchtelingen met
psychische problemen.
Het ASKV en de Steungroep Vrouwen Zonder Verblijfsvergunning zijn
oktober 2005 gestart met een nieuw project, het vrouwen-eten.
Project: ‘Leren zonder Papieren’
Campagne: Aftellen naar een nieuwe regering
Voor veel asielzoekers die vóór de invoering van de nieuwe vreemdelingenwet,
op 1 april 2001, naar Nederland zijn gekomen, is vertrek uit ons land geen optie.
Steun het werk van het ASKV/Steunpunt Vluchtelingen
Redactioneel
Geachte lezer,
Voor u ligt na lange tijd van afwezigheid de nieuwe uitgave van ‘Ruimte in de Marge’, het nieuwsblad van het ASKV/Steunpunt Vluchtelingen. Het spijt ons niet eerder te kunnen hebben verschijnen. Door gebrek aan financiële middelen hadden wij besloten op de nieuwsbrief te bezuinigen. Onze prioriteiten liggen bij de directe hulp aan vluchtelingen.
Door middel van onze website hebben we geprobeerd u toch op de hoogte houden van onze activiteiten.
Voor het eerst zal ons nieuwsblad ook in digitale vorm verschijnen. Degenen die zich daar voor hebben opgegeven zullen deze automatisch ontvangen. Anderen kunnen zich hiervoor opgeven via ons e-mailadres.
Wat kunt u verwachten in deze uitgave van ‘Ruimte in de Marge’?
Natuurlijk zijn we ontsteld, verontrust en gewoon erg kwaad over het asielbeleid: de brand, het Congo-debat, de vluchtelingen op straat.
We bedanken de tallozen die op hun eigen manier vluchtelingen proberen te helpen: met opvang, financieel, in het intellectuele debat of gewoon mensen die een poster achter hun raam of een spandoek ophangen. De vluchtelingen die zelf: keer op keer weer, met gevaar voor eigen leven, mee doen met demonstraties, in de media hun verhaal doen en toch door gaan met de hoop in Nederland te kunnen blijven.
Wij gaan ook door. We hebben een aantal nieuwe initiatieven ontplooid: een nieuw bestuur, het vrouwen eetcafé, de Ter Apel monologen, een ondersteuningsfonds voor schoolgaande kinderen, de aftel-campagne tot een generaal pardon en het project voor getraumatiseerde vluchtelingen die asiel aanvragen.
We hopen dat u ons wilt blijven helpen vluchtelingen te helpen.
In memoriam slachtoffers brand uitzetcentrum Schiphol
In memoriam
27 oktober 2005
Mehmet Avar (41, man, Turkije)
Kemal Sahin (51, man, Turkije)
Vladislav Leniev Petrov (31, man, Bulgarije)
Lofti Al Swaee (32, man, Libië)
Robert Jules Arah (34, man, Suriname)
Naiva Apensa (43, man, Suriname)
Gheorge Sas (21, man Roemenië)
Oksana Nynych (29, vrouw, Oekraïne)
Maribel Marinez Rodriquez (30, vrouw, Dominicaanse Republiek)
Dato Khidiritsj Kasojef (20, man, Georgië)
Vitaly Khvylovyy (30, man, Oekraïne)
Een verschrikkelijke gebeurtenis heeft plaatsgevonden. Vooral zo onbeschrijfelijk erg, omdat menselijk falen en gemakzucht er aan ten grondslag lagen. Deze ramp had voorkomen kunnen worden, zo begrijpen wij uit de waarschuwingen die al eerder door officiële en maatschappelijke instanties gegeven waren. Het tekortschieten van controle op en naleving van de meest basale veiligheidsregels heeft tot deze elf dodelijke slachtoffers en vijftien gewonden geleid.
Oppakken, uitsluiten, op straat zetten, en als iemand dan nog niet zijn biezen heeft gepakt, dan sluit je hem op in goedkope, brandgevaarlijke cellen.
Wij ondersteunen dan ook de aangifte van de stichting Royaal Gebaar tegen de ministers Donner en Verdonk. Zij vraagt de officier van justitie in Haarlem om een strafrechtelijk onderzoek en klaagt de bewindslieden aan wegens dood door nalatigheid, het toebrengen van ernstig lichamelijk letsel en het onderwerpen van personen aan wrede en onmenselijke behandeling.
Meer over deze aangifte: www.eenroyaalgebaar.nl en slachtoffers www.voicelessvoice.com
De tijd, het vuur en de wet
De tijd gaat lijdzaam voorbij
als deuren achter je zijn gesloten
De tijd gaat vragend voorbij
als ogen om je heen zijn gesloten
De tijd gaat onbesproken voorbij
als monden om je heen zijn gesloten
Blijft ondeelbaar onvulbaar de tijd
De rangen om je heen steeds geslotenWat leven heette gaat aan je voorbij
als in 't gangpad de stappen versterven
Wat leefde kruipt weg uit je lijf
als daarbuiten de stappen verwijderen
Overleven zuigt moed mettertijd
uit een mens die bereid was te vechten
Dan alleen nog is dat vuur de getuige
van een leven in voltooid verleden tijdWie heeft dan de dood gehanteerd
als wapen tegen machteloosheid?
Wie heeft dan gesmoord en onteerd
de adem die zich niet kon bevrijden?
Niet de mens, die de cel als lijkkist ervoer,
geen bevel, geen muur nog verdroeg
De dood werd gestuurd door minister en wet,
De staat was het, die hen de dood in joeg!
Joke Kaviaar
Vluchtalarm - luid de noodklok voor vluchtelingen
Bas Baltus
Op 6 juni 2005, de eerste maandag van de maand, werd gehoor gegeven aan de aktie Vluchtalarm. Na het officiële testen van het luchtalarm klonken vanaf 12 uur door het hele land kerkklokken en fietsbellen, gierende sirenes en snerpende fluitjes, aflopende wekkers, en zond de (lokale) radiozender de Vluchtalarm-jingle uit.
Is dit wat Nederland wil? De verharding van het Nederlandse vluchtelingenbeleid is ongekend. Ondanks alle mooie woorden worden gezinnen zonder pardon uit elkaar gehaald, AZC's aan de lopende band gesloten, mensen als postpakketjes door het land gesleept en uitgeprocedeerde vluchtelingen de illegaliteit in gedwongen. Internationale verdragen worden geschonden, IND-procedures deugen van geen kant, advocaten kunnen hun werk niet doen, en medische hulp is ontoereikend. De situatie is nog nooit zo alarmerend geweest als nu. Het is tijd om heel hard aan de bel te trekken. Dit inhumane beleid moet stoppen!
De afgelopen tijd hebben we veel acties en publiciteit gezien rond het vluchtelingenbeleid: de Nacht van de Vervanging, de aktie bij de Rotterdamse detentieboten, Een Royaal Gebaar, de Van Harte Pardon-scholenactie, en veel individuele verhalen in de media. Dat is natuurlijk hartstikke goed, maar niet genoeg!
Minister Verdonk en het kabinet lijken zich vooralsnog ingegraven te houden, en alleen af en toe met voorstellen te komen om het beleid nog verder aan te scherpen, dan wel om critici de mond te snoeren. En dat terwijl er onlangs 700.000 mensen in Spanje zijn gelegaliseerd! Des te meer reden voor een landelijke Actie Vluchtalarm, die tot doel heeft om iedereen in Nederland (en dan met name de verantwoordelijken) wakker te schudden danwel te houden.
Wij eisen we een humaan vluchtelingenbeleid, waaronder:
* een generaal pardon voor alle 26.000 mensen die voor 1 april 2001 asiel hebben aangevraagd
* strikte naleving van internationale verdragen voor de rechten van vluchtelingen en kinderen
* een einde aan onzorgvuldige procedures, gebroken beloften en mensonterende uitzettingen
Voor een uitgebreid verslag van deze actie per gemeente kunt u de speciale website
www.vluchtalarm.nl bezoeken.
Prominent Pardon voor 26.000 Medelanders
Just van der Hoeven
In maart van dit jaar organiseerde het ASKV voor de derde maal de Nacht van de Vervanging. Een avond en nacht waarin Kunstenaars, Politici en anderszins bekende Nederlanders voor één nacht een vluchteling opvingen.
Dit jaar ging de aandacht vooral uit naar de groep van 26.000 asielzoekers die al vóór april 2001 asiel vroegen en nog steeds wachten op een definitieve beslissing.
De Nacht van de Vervanging begon met een gezamenlijke avondmaaltijd. Tijdens de maaltijd werd met het vertonen van een aantal filmpjes uit de reeks ‘26.000 gezichten’ aansluiting gezocht bij deze actie van Nederlandse film- en televisiemakers. Het werd een inspirerende avond, waarin avondvoorzitter Chris Keulemans politici kritisch ondervroeg over de mogelijkheden om iets voor deze groep vluchtelingen te doen. Daarnaast werd door o.a. Samira Abbas, Karel Glastra van Loon en Geert Mak gesproken over de noodzaak van een ruimhartiger asielbeleid.
Nacht van de vervanging
Na de maaltijd vertrokken de deelnemers met hun gasten naar huis, waar nog alle kans was om verhalen met elkaar te delen. Tijdens het gezamenlijke ontbijt bleek het voor velen een bijzondere en waardevolle ervaring geweest te zijn. Zo bijzonder zelfs dat een aantal van de betrokken bekende Nederlanders onder aanvoering van Marion Bloem besloot de actie voort te zetten.
Het imposante netwerk van de betrokkenen werd ingezet om een zo breed mogelijke actie op touw te zetten voor een royaal gebaar voor de 26.000 vluchtelingen. Na minstens 4 jaar onzekerheid was het tijd om als samenleving barmhartigheid te tonen en een streep onder deze oude rekening te zetten. Met een petitie op het internet, gericht aan de koningin, werden al binnen drie weken ruim 180.000 handtekeningen opgehaald. Gevraagd werd om een speciaal cadeau voor het 25-jarig ambtsjubileum van koningin Beatrix. Vlak voor Koninginnedag werden deze handtekeningen aangeboden aan het parlement, begeleid door een manifestatie waarin artiesten als Freek de Jonge, Huub van der Lubbe en de Nits op het plein voor de Tweede Kamer gedichten voorlazen, pop-songs zongen en verhalen vertelden voor een specifiek pardon.
Royaal gebaar voor 26.000 vluchtelingen
Het mocht echter niet baten: door de petitie was er al een politieke strijd losgebarsten waarbij minister Donner en premier Balkenende de mogelijkheid van een specifiek pardon uitsloten. Daarbij leek vooral te worden ingegaan op de (on)mogelijkheid van ‘gratie’ door de koningin. Dat ‘gratie’ wordt toegepast bij veroordeelde misdadigers en weinig te maken heeft met het gevraagde pardon, lijkt tekenend voor de manier waarop in Nederland naar vluchtelingen wordt gekeken.
De stemverhouding in de Tweede Kamer maakte duidelijk dat fatsoen in Nederland ver te zoeken is. De coalitie steunde het standpunt van het kabinet. Waren al deze acties dan voor niks? Zeker niet! In de eerste plaats weten 26.000 mensen zich in hun moeilijke situatie gesteund door een groot deel van de Nederlandse bevolking. In de tweede plaats werd er eindelijk, na vele jaren van verharding, weer een krachtig geluid tegen een zeer strikt asielbeleid naar buiten gebracht, waardoor de discussie van toon verandert.
… in de derde plaats ...
En in de derde plaats is er een bewustzijn gegroeid onder een grote groep mensen dat hier meer mee gedaan moet worden. De documentaires van 26.000 gezichten worden nog steeds uitgezonden op de Nederlandse televisie, de groep bekende Nederlanders heeft inmiddels een boek en cd uitgebracht met manifesten voor een ruimhartiger asielbeleid.
Het ASKV biedt op dit moment opvang aan zo’n 30 cliënten. In een van onze opvang-huizen wonen op dit moment drie volwassen vrouwen, waarvan er een haar beide dochters bij zich heeft.
Een van deze vrouwen (A.) is een Armeense christen uit Azerbeidzjan. Tijdens de oorlog tussen Armenië en Azerbeidzjan heeft ze haar man en haar oudste zoon verloren. Sindsdien zwerft ze met haar andere zoon van de ene plaats naar de andere. Haar man was Azerisch. Hun nog levende zoon heeft daardoor een gemengde achtergrond.
Ze heeft een aanvraag lopen i.v.m. het buitenschuldcriterium. Door de conflicten tussen Armenië en Azerbeidzjan kan ze als Armeense niet terug naar Azerbeidzjan. Ze wordt daar niet toegelaten en krijgt geen reisdocumenten om terug te keren.
Om de zaak te ondersteunen hebben we brieven naar de ambassades in Berlijn en Brussel geschreven. We hebben ook gebeld met de ambassade in Brussel. Daar werd ons verteld dat de ambassadeur eens per maand naar Nederland komt.
Buitenschuldcriterium
Maar alleen de IND kan een afspraak maken voor een presentatie. Daarom hebben we de advocaat gevraagd om de IND te verzoeken een afspraak te maken met de ambassadeur, zowel voor haar als voor haar zoon.
Haar volwassen zoon heeft een aparte procedure lopen en verblijft nog wel in een AZC. Hij heeft bovendien een aanvraag lopen i.v.m. zijn post-traumatisch stress-syndroom.
Momenteel is mevrouw A. erg ziek. Mogelijk heeft zij een nekhernia. Haar huisarts, een fysiotherapeut en het ziekenhuis doen hier onderzoek naar.
Ook een van de andere vrouwen (L.) heeft te maken met ziekte. Haar 11-jarige dochter heeft leukemie. Daarom zijn ze 6 jaar geleden naar Nederland gekomen voor behandeling. Haar dochter heeft die gekregen en maakt het nu gelukkig goed. Wel moet ze nog steeds voor controle naar het ziekenhuis, omdat de ziekte weer terug kan keren.
L. wil in Nederland blijven, in de Kaukasus kan haar dochter niet behandeld worden. De enige mogelijkheid daartoe bestaat in Moskou, 1800 kilometer van hun woonplaats. Maar ze mogen daar niet langer dan drie dagen zijn, omdat ze geen verblijfsvergunning krijgen voor die regio. Mensen uit de Kaukasus worden er gewantrouwd.
Leukemie
Op de vlucht voor de problemen in de Kaukasus zijn haar vriend en haar oudste dochter inmiddels ook naar Nederland gekomen. Zij mogen nog in de asielopvang verblijven, maar omdat L. haar dochters liever bij zich heeft, wonen ze nu met z’n drieën in het ASKV-huis.
L. en haar dochter hebben geen recht op een verblijfsvergunning voor medische behandeling, omdat L’s dochter op dit moment alleen nog maar voor controle naar het ziekenhuis hoeft. Hun enige hoop is de brief die ze aan minister Verdonk hebben geschreven. Daarin leggen ze hun situatie uit: haar angst dat haar dochter weer ziek wordt en de angst om gescheiden verder te moeten leven wanneer alleen haar vriend en haar oudste dochter een verblijfsvergunning krijgen.
De derde vrouw is I., afkomstig uit Iran. Getraumatiseerd en uitgeput vroeg zij in maart 2001 in Nederland asiel aan. Haar verzoek is, door grove nalatigheid van haar toenmalige advocaat, in de eerste procedure afgewezen. Haar zaak is aanhangig gemaakt bij het Europese Hof en hoewel dat haar zaak ontvankelijk heeft verklaard en er dus inhoudelijk zal worden getoetst, kan een uitspraak jaren op zich laten wachten. Intussen verblijft ze illegaal in Nederland, ze moet maar zien hoe ze aan eten komt en waar ze de nacht doorbrengt.
Grove nalatigheid
Ook als ze een bed heeft kan ze de slaap niet vatten. Iedere nacht beleeft ze de doorstane martelingen, waaraan ze zowel lichamelijke als geestelijke klachten over heeft gehouden, opnieuw. Als in een film blijven de beelden en geluiden zich herhalen. Om haar toch de nodige rust te gunnen krijgt ze onderdak van het ASKV en volgt ze therapie bij Centrum ’45.
Mohammed uit Afghanistan
Sevan Barsamoglu
Samen met de zelforganisaties Aryana en de Unie van Afghaanse verenigingen in Nederland nam het ASKV deel aan de aktie 'omsingel het kabinet' op 24 september. Getooid met borden met foto's, spandoeken en flyers wilde we de aandacht vestigen op de problemen waar Afghaanse vluchtelingen in Nederland mee te kampen hebben; geen asielverlening in Nederland, niet terug kunnen naar Afghanistan vanwege het oorlogsgevaar en geen opvang in Nederland. Steeds meer krijgt het ASKV vluchtelingen uit Afghanistan op het spreekuur met de vraag naar onderdak. Hieronder het verhaal van Mohammed. Hij werd geïnterviewd door Sevan, een student journalistiek.
Mohammed, vluchtte vier jaar geleden naar Nederland. Hij is nu uitgeprocedeerd en heeft daardoor geen recht meer op voorzieningen van de overheid. Hierdoor kwam hij op straat terecht. Sinds een aantal maanden wordt hij opgevangen door ASKV/Steunpunt Vluchtelingen in Amsterdam. Deze stichting steunt en begeleidt uitgeprocedeerde asielzoekers die niet terug kunnen keren naar hun land van herkomst. Mohammed vertelde zijn persoonlijke verhaal.
Oog in oog met een medewerker van de IND uit Mohammed (35) zijn jarenlange frustratie: ,,Hoe durft u mij terug te sturen, terwijl Afghanistan voor niemand veilig is!’’
In mei 2004 kreeg Mohammed zijn zoveelste teleurstelling te verwerken bij de rechtbank in Den Bosch. Zijn advocaat had beroep aangetekend wegens nalatigheden van de IND in de asielprocedure, maar de rechter wees dat af. Het gevolg was dat hij eigenlijk teruggestuurd moest worden naar Afghanistan, maar de IND ondernam geen actie.
,,De IND weet ook wel dat Afghanistan gevaarlijk is. Daarom durven ze niemand terug te sturen.’’
De Pasjtoener (grootste bevolkingsgroep in Afghanistan) zegt slachtoffer geworden te zijn van de IND. In februari 2003 verklaarde de Nederlandse overheid Afghanistan officieel tot een veilig land. Hierdoor namen de kansen op een verblijfsvergunning voor Mohammed aanzienlijk af. Zijn advocaat wilde beroep aantekenen tegen de gang van zaken, maar had het dossier van Mohammed nooit ontvangen. De IND had de papieren namelijk als normale post opgestuurd, waardoor het dossier waarschijnlijk is zoekgeraakt. Mohammed kan zich er nog steeds over opwinden. ,,Hoe kun je zulke belangrijke papieren onaangetekend versturen! En waarom is het niet voor de zekerheid gefaxt? Ongelooflijk!’’
In september 2001 vluchtte Mohammed in zijn eentje uit Kaboel. Door de moedjaheddien (de fundamentalistische voorgangers van de Taliban) was zijn familie uit elkaar gerukt. Daardoor heeft hij al zes jaar zijn familie en vrouw niet gezien. ,,Ik kreeg eerst via via te horen dat ze doodgeschoten waren. Gelukkig bleek dat achteraf niet te kloppen. Zij zijn gevlucht naar andere landen in Europa. Ik heb geregeld contact met ze, maar het is vreselijk om op deze manier te leven.’’
‘Dat zou minder pijnlijk zijn’
Zijn eerste interview met de IND had hij op 18 september 2001. Omdat de aanslagen in New York net achter de rug waren, nam de Nederlandse regering een afwachtende houding aan. De overheid moest haar standpunt ten aanzien van Afghanistan heroverwegen en Mohammed kreeg van de IND te horen dat hij zes maanden moest wachten op een beslissing. Na een half jaar werd hem verteld dat hij nog een jaar moest wachten. Een scherp geheugen kenmerkt de Afghaan, want de data kent hij precies uit zijn hoofd. Twee jaar nadat hij voor het eerst het Nederlands grondgebied betrad, kreeg hij te horen dat hij binnen een week Nederland moest verlaten. ,,Ik was nog niet eens voor een rechtbank verschenen. Als ik terug naar Afghanistan moet, dan kan ik net zo goed zelfmoord plegen. Dat zou minder pijnlijk zijn.’’
Hoe zijn toekomst eruit gaat zien, weet hij niet. Mohammed wordt weliswaar niet uitgezet naar Afghanistan, maar hij is uitgeprocedeerd en heeft daardoor geen perspectief in Nederland. ,, Elke keer als ik een asielprocedure wil opstarten, krijg ik te horen dat de Afghanistan-casus is afgesloten. Ik word er gek van en heb het gevoel dat mijn hoofd elk moment kan exploderen.’’ Zoals veel uitgeprocedeerde asielzoekers kwam Mohammed op straat terecht, omdat hij geen recht meer had op voorzieningen van de overheid. ,,Geen enkele vluchteling is crimineel, maar wij worden haast tot criminaliteit gedwongen, zoals wij zonder geld op straat moeten leven.’’
Sinds vijf maanden wordt hij opgevangen door ASKV/Steunpunt Vluchtelingen in Amsterdam. ,,Ik zal nooit hun menselijkheid en hulp vergeten,’’ zegt hij geëmotioneerd .
Zijn lerares Nederlands heeft hem ook ontzettend gesteund. Ze is bijvoorbeeld meegegaan naar de rechtbank om een goed woordje voor hem te doen. Mohammed heeft vorig jaar een diploma voor automonteur gehaald. Het autobedrijf waar hij stage liep beloofde hem in dienst te nemen, mits hij een verblijfsvergunning zou krijgen. Aangezien hij die niet heeft en waarschijnlijk ook niet zal krijgen, is het onmogelijk voor hem om te werken. ,,Ik kan wel zwart gaan werken, maar als de vreemdelingenpolitie erachter komt dat ik geen verblijfsvergunning heb, dan loop ik het risico dat ik het land uitgezet word.’’
Uitzetbeleid
Uit cijfers van Vluchtelingenwerk Nederland blijkt dat er in 2004 maar liefst 10.662 uitgeprocedeerde asielzoekers met onbekende bestemming vertrokken zijn. Dit wil zeggen dat de vreemdelingenpolitie bij de adrescontroles van de desbetreffende personen niemand aantrof. Deze uit te zetten asielzoekers verlieten de azc’s voordat de vreemdelingenpolitie ze naar de uitzetcentra kon brengen.
Het gros van de asielzoekers belandt in de illegaliteit, start een nieuwe asielprocedure of gaat in hoger beroep via een advocaat. Slechts 2.221 mensen zijn onder toezicht vertrokken en 1.713 zijn er gedwongen uitgezet naar hun land van herkomst. Dit betekent dat 72 procent van de asielzoekers met onbekende bestemming is vertrokken. De Vreemdelingenwet 2000, die in april 2001 is ingevoerd, heeft er ook toe geleid dat het aantal asielaanvragen in Nederland sterk gedaald is. In 2004 waren er het er 9.782, het laagste getal sinds 1990.
ASKV-medewerker Bas Baltus heeft de nodige kritiek op het uitzetbeleid van de IND. ,,Gezinnen komen op straat terecht, omdat de IND het niet aandurft om ze terug te sturen, vanwege de onveilige situaties in de landen van herkomst.’’ Baltus vindt dat de groep van 26.000 asielzoekers onmiddelijk een verblijfsvergunning moeten krijgen. Ook de kwaliteit van de intake-gesprekken bij de asielaanvraag moet volgens hem flink worden verbeterd. ,,De IND zou die gesprekken eigenlijk moeten opnemen. Zo kunnen we nagaan of ze de juiste vragen stellen en hun werk goed doen. Door gebrekkige taalbeheersing zeggen asielzoekers soms verkeerde dingen die later tegen hen gebruikt worden. Dit is een van de redenen waarom asielzoekers vaak geen verblijfsvergunning krijgen.’’ Baltus geeft een voorbeeld. ,,Een vluchteling vertelde in het Engels dat de ministers in zijn land op elkaar schoten: "they shot themselves", Dit werd opgevat door de ondervragers als "zij pleegden zelfmoord" terwijl de vluchteling in kwestie bedoelde "zij schoten op elkaar". Zoiets wordt dan wel letterlijk opgeschreven door een IND-medewerker. De asielzoeker is door
zo’n misverstand in het verdere verloop van de asielprocedure kansloos voor een verblijfsvergunning.’’
‘Het zorgvuldige uitzetbeleid naar Congo’
Vincent van Offeren
“Ik heb betrokkene medegedeeld dat hij / zij in vrijheid kan spreken en dat alles wat er wordt besproken vertrouwelijk wordt behandeld: informatie wordt niet aan derden verstrekt zonder zijn / haar uitdrukkelijke toestemming, tenzij noodzakelijk voor de uitvoering van de Vreemdelingenwet en het houden van toezicht op vreemdelingen.”
Met deze standaardzin uit het gehoorrapport belooft de IND aan de asielzoekende vreemdeling, dat van zijn asielaanvraag niets bekend zal worden buiten de Nederlandse instanties die zich met zijn zaak bezighouden. Deze belofte van geheimhouding legt echter ook een plicht op:
“Ik heb medegedeeld, dat het belangrijk is dat hij / zij de waarheid vertelt en dat hij / zij geen gegevens betreffende de asielaanvraag achterhoudt.”
Als je bent gevlucht uit een land waar de overheid de grootste bedreiging vormt voor de veiligheid van de burgers, dan kost het wel wat zelfoverwinning om vertrouwen te stellen in een functionaris van een onbekende, enigszins intimiderende immigratiedienst. Kun je hier openlijk vertellen over je problemen, je oppositionele activiteiten, de dreiging en vervolging, detentie, marteling of verkrachting die je hebt ondergaan? Zal er geen contact worden gelegd met de veiligheidsdiensten of de rechterlijke macht van het land dat je ontvlucht bent?
Wie bescherming vraagt tegen vervolging schetst meestal geen vleiend beeld van zijn land. Door asiel te zoeken in het buitenland stel je de autoriteiten ervan in een kwaad daglicht. Alleen al dat feit maakt de vertrouwelijkheid van de asielaanvraag een bittere noodzaak. Veiligheidsdiensten weten met zulke mensen wel raad. De geheimhouding is een essentieel element van een verantwoord vluchtelingenbeleid.
Op 9 december jongstleden is een rapport van 142 pagina’s uitgebracht door de Commissie Havermans. Deze commissie is door minister Verdonk ingesteld om te onderzoeken of het waar is dat de IND het met die belofte van geheimhouding niet zo nauw neemt en asielgegevens in handen speelt van de Democratische Republiek Congo (Congo/Kinshasa), een land waar het met de mensenrechten beroerd gesteld is.
Uitzettingen van uitgeprocedeerde asielzoekers naar dit land waren altijd al onderwerp van kritiek. Groepsuitzettingen per chartervlucht gingen met geweld en vernedering gepaard. Mensen vielen in handen van de veiligheidsdiensten en werden het slachtoffer van illegale detentie, mishandeling en afpersing. In de Congolese pers werd met verontwaardiging geschreven over de aankomst van geboeide en bevuilde landgenoten uit Nederland.
Om in het kader van de politieke doelen de terugkeer van uitgeprocedeerde asielzoekers te versoepelen, sloot de IND in 2002 een geheimzinnige overeenkomst met de Congolese immigratie- en veiligheidsdienst DGM. Nederland schonk in ruil voor het akkoord aan de DGM uniformen en verzorgde trainingen op het gebied van documentherkenning. Functionarissen van de DGM kregen het recht om op Nederlandse bodem de nationaliteit en identiteit van uitgeprocedeerden te komen vaststellen. Werkelijke openheid van de overeenkomst is nooit gegeven, de DGM stelde dit niet op prijs.
… ellendige gevolgen van uitzettingen naar Kinshasa ...
Twee jaar lang hebben het Documentatiecentrum voor Congo, het Autonoom Centrum en het ASKV met minister Verdonk gecorrespondeerd in de hoop haar voor de signalen over ellendige gevolgen van uitzettingen naar Kinshasa te interesseren. Telkens hield ze de boot af door die signalen ongefundeerd te noemen. In de asielprocedure was immers onomstotelijk komen vast te staan dat de mensen niets te vrezen hadden. Het zou dus niet logisch zijn om na te gaan wat er na de uitzetting gebeurde. De hardnekkige geruchten dat er elementen uit asieldossiers in het bezit kwamen van de Congolese autoriteiten, wees ze van de hand. Nooit of te nimmer kwam informatie van de asielaanvraag terecht in het land van herkomst.
Wij hadden het trouwens bij het verkeerde eind als we de DGM een veiligheidsdienst noemden. Het ging hier om een gewone immigratiedienst, vergelijkbaar met haar eigen IND. We wezen erop dat ze dan voorbij ging aan het ambtsbericht van Buitenlandse Zaken, dat in de asielprocedure als zo’n onaantastbaar orakel geldt. En zie: in het nieuwe ambtsbericht werd plotseling nadrukkelijk gesteld dat de DGM geen veiligheidsdienst is. In die opvatting stond Nederland overigens opvallend alleen, want alle internationale rapporten, ook de gezaghebbende ambtsberichten van de VS en het Verenigd Koninkrijk beweerden het tegendeel.
… exploiteren van illegale detentiecentra
In Congo zijn veiligheidsdiensten als de DGM nauwelijks onderworpen aan een overkoepelend en disciplinerend staatsgezag. Van een krachtig, coherent staatsbestel is in het land geen sprake. Dit leidt tot een grote willekeur en straffeloosheid bij veiligheidsagenten en militairen. Onder druk van de internationale gemeenschap is er een overgangsregering gevormd, waarin rivaliserende krachten, die in het veld vaak nog een gewapende strijd voeren, soms oprechte pogingen doen om naar reguliere verkiezingen toe te werken. Maar te veel belangen zijn in het geheel niet gebaat bij deze staatsvorming, omdat die de toegang tot de ongebreidelde minerale rijkdommen zou reguleren en beperken. Veel nationale en internationale spelers zijn betrokken bij de profijtelijke strijd tussen rebellenmilities in het oosten. Het gaat daar om de grondstoffen, onontbeerlijk voor het functioneren van de westerse technologieën en financiële markten en voor de instandhouding van het westerse welvaartspeil. De Congolese bevolking ziet niets terug van haar eigen bodemschatten en is op een ongelooflijke manier de dupe van het geweld en de chaos.
De veiligheidsdiensten, waaronder de DGM, maar ook de verschillende politiediensten, worden niet of nauwelijks betaald. Ze zijn aangewezen op willekeurige arrestaties, het afpersen van de familie van gedetineerden, het exploiteren van illegale detentiecentra. Er is een keiharde vervolging van opposanten van machthebbers, niet zozeer uit politieke overtuiging, maar omdat men hierdoor zijn positie binnen het corrupte apparaat kan behouden en verbeteren, wat alleen maar betekent: een grotere straffeloosheid om zichzelf te verrijken of, laten we wel wezen, de school voor de kinderen te kunnen betalen.
Onze correspondentie met de minister bloedde dood in een herhaling van zetten. Maar ook uit andere hoek kwamen aanwijzingen over mogelijke misstanden. Vluchtelingenorganisatie INLIA en de asieladvocatuur legden de hand op terugkeerformulieren, waaruit bleek dat voor enkele landen het ‘rapport van nader gehoor’ moest worden gevoegd bij de terugkeeraanvraag. (Tijdens het nader gehoor wordt de asielzoeker geacht alles over zijn problemen uit de doeken te doen.) Congo was een van die landen, maar ook Algerije en Congo/Brazzaville waren van de partij. In een uitzending van de actualiteitenrubriek Netwerk van 11 februari werd hieruit afgeleid dat die gehoren dus terechtkwamen bij de Congolese autoriteiten.
In een Kamerdebat op 23 februari noemde de minister deze interpretatie (die overigens door de oppositiepartijen werd gedeeld) tendentieus, en een aantasting van de goede naam en de integriteit van de IND. Die gehoren waren nodig voor een ‘intern vooronderzoek’. Nooit kwam informatie uit gehoren terecht in Congo. Maar waarom dan niet bij alle landen zo’n vooronderzoek nodig was kon zij in het geheel niet duidelijk maken. Wel had ze geconstateerd dat de zinsnede op het terugkeerformulier misverstanden kon oproepen. De formulieren waren inmiddels gewijzigd. De vraag hoe ze dan de Kamer een tendentieuze lezing kon verwijten, wist de minister evenmin te beantwoorden.
… opnieuw een Netwerk-uitzending
In juni is er opnieuw een Netwerk-uitzending. Nu kan de minister er niet meer omheen. Er worden elf Nederlandse terugkeerdocumenten getoond, afkomstig uit het archief van de veiligheidsdienst DGM, die duidelijk aangeven dat het hier om asielzoekers gaat. De feiten zijn dermate alarmerend dat de minister een onderzoekscommissie instelt, de bovengenoemde Commissie Havermans. Opnieuw wordt er een spoeddebat gehouden in de Tweede Kamer, waarbij de minister het zwaar te verduren krijgt. Ook nu noemt ze de Netwerk-uitzending tendentieus en suggestief. Ze verbijstert de Kamer met haar uitspraak dat ze de commissie heeft ingesteld omdat het beeld is ontstaan dat de ambtenaren van de IND hun werk niet goed doen. Dus het eventuele lot van teruggestuurde Congolese asielzoekers kan haar niet schelen?!, vraagt de Kamer zich af. De minister antwoordt dat niets haar zegt dat terugkeer naar Congo onveilig is. Ze heeft het ambtsbericht van Buitenlandse Zaken, dat noemt terugkeer veilig, daarop heeft ze zich te baseren, niet op suggesties van een actualiteitenrubriek. De geplande uitzettingen naar Congo zullen dan ook gewoon doorgaan. Wel heeft ze aan Buitenlandse Zaken om een nieuw ambtsbericht gevraagd. Als dat er is, zal ze het uitzetbeleid naar Congo opnieuw bezien.
Nu valt de hele Kamer over de minister heen. Er liggen zeer verontrustende feiten op tafel, die ernstig doen twijfelen aan de veiligheid van terugkeer. De minister ziet redenen om een nieuw ambtsbericht te vragen, omdat het bestaande misschien niet meer up to date is. Toch weigert ze het uitzetten op te schorten totdat ze die actuele informatie heeft.
De Kamer kan haar niet verleiden tot enige blijk van empathie met het lot van uitgezette Congolezen, die mogelijk ernstige problemen hebben gekregen door de omissies van de IND. Op de vraag of ze wel oprechte zorg heeft voor de veiligheid van de mensen, komt ze niet verder dan: ‘Ja, die heb ik.
Dat blijkt uit de zorgvuldigheid van de asielprocedure, uit het zorgvuldige terugkeerbeleid, dat is gebaseerd op gedegen ambtsberichten.’
Maar de Kamer, inclusief haar eigen VVD, wil onder deze onzekere omstandigheden het risico niet nemen en verbiedt met een motie voorlopig het uitzetten naar Congo. Met nauwelijks onderdrukte woede legt de minister zich daar bij neer.
Naschrift
Juist op het moment dat deze nieuwsbrief naar de drukker moet is het onderzoek van Havermans klaar. Een lijvige tekst, die te lezen is via www.justitie.nl, en dan naar ‘pers’, waar je het rapport kunt openen. Neem ons maar niet kwalijk dat we er niet meer op in kunnen gaan.
Tegelijkertijd (leve de strategische timing!) is het nieuwe ambtsbericht voor Congo deze week vrijgegeven. Dat is te vinden op www.minbuza.nl, klikken op ‘actueel’ en dan op ‘ambtsberichten’.
Het is verder zeer aan te bevelen om de website van DocuCongo te bezoeken: www.docucongo.org
Ook de site van Congoned biedt een schat aan
informatie: www.congoned.dds.nl
Medische hulp aan ‘verplicht onverzekerden’
Praktische tips en informatie rond medische hulp aan onverzekerden.
Vincent van Offeren
Op ons spreekuur merken we soms dat cliënten niet naar de dokter gaan, of niet de medicijnen nemen die ze nodig hebben, omdat er geen verzekering (meer) is en ze geen geld hebben om het consult of de apotheek te betalen. Ook worden we gebeld door Nederlanders die een tijdje doktersbezoek of medicijnen betaald hebben voor hun zieke ongedocumenteerde vrienden, maar het niet meer kunnen opbrengen. Men is dan vaak blij verrast te horen dat er wel degelijk mogelijkheden bestaan.
Toch zijn niet alleen leken, maar ook artsen en apothekers vaak niet op de hoogte van de regelingen. Zo zijn er artsen die vanuit hun beroepsopvatting al jarenlang onverzekerde patiënten gratis behandelen. Anderen kunnen dat niet met een verantwoorde praktijkvoering verenigen en behandelen alleen als er betaald wordt.
Daarom willen we hier uiteenzetten hoe mensen zonder verblijfsvergunning toch medisch noodzakelijke hulp kunnen krijgen zonder dat het tot fricties leidt.
In 1998 heeft de overheid de Koppelingswet ingevoerd, met het doel om mensen zonder verblijfsvergunning uit te sluiten van sociale voorzieningen. De toegang tot arbeid en uitkering werd geblokkeerd. Ook was het niet langer mogelijk je tegen ziektekosten te verzekeren. Het was natuurlijk te verwachten dat er misstanden zouden ontstaan, wanneer deze mensen, zonder middelen van bestaan en zonder verzekering, ziek zouden worden en dan niet naar een arts zouden kunnen. Dat zou bovendien in strijd zijn met de Grondwet.
Daarom is er tegelijk met de Koppelingswet een fonds ingesteld, dat aan iedereen op Nederlands grondgebied, ongeacht de verblijfstatus en de financiële draagkracht, de toegang tot medisch noodzakelijke zorg garandeert. Dit is het zogenaamde Koppelingsfonds.
Het Koppelingsfonds heeft echter alleen betrekking op de eerstelijns gezondheidszorg: de huisarts, apotheek, laboratoriumonderzoek, fysiotherapie, vroedvrouw en tandarts. Uiteraard is behandeling of opname in een ziekenhuis soms onvermijdelijk. Daarom gaan we hierna ook in op de toegankelijkheid van dit terrein van de gezondheidszorg.
Het Koppelingsfonds
In principe hebben alle huisartsen, apotheken en andere zorgverleners van de eerste lijn, met de invoering van het Koppelingsfonds informatie ontvangen hoe ze ermee moeten omgaan. Maar lang niet allemaal zijn ze sindsdien in aanraking gekomen met patiënten zonder verblijfsvergunning, dus vaak blijkt het nodig om nog eens op het bestaan van het fonds te wijzen. Het is in dat geval aan te raden om de arts of apotheker te vragen of hij wil bellen met de regionale GG&GD. Die instantie beheert namelijk het Koppelingsfonds en kan de nodige voorlichting geven.
In feite gaat het hier om een declaratieregeling, waarmee de zorgverleners de kosten van hun consult, behandeling, verstrekte medicijnen, laboratoriumonderzoek enz., vergoed kunnen krijgen. Het is voor arts of apotheker geruststellend om te weten dat die vergoeding honderd procent is en binnen vier weken op de rekening staat.
De declaratie wordt bij de GG&GD ingediend met een eenvoudig formulier, dat daar telefonisch is te bestellen. Zie ook www.stichtingkoppeling.nl
… onze ervaring ...
In onze ervaring zijn er behoorlijke verschillen in de bereidheid van de verschillende medische beroepsgroepen om met het Koppelingsfonds te werken. Wel heeft de bemiddeling van een Nederlands sprekende persoon die rustig kan voorlichten en onderhandelen vaak een gunstig effect. Je kunt de praktijk bellen en vragen of ze het Koppelingsfonds kennen. Zo kom je er gauw genoeg achter of een onverzekerde cliënt welkom is.
Dat geldt in elk geval voor huisartsen, die vrij gemakkelijk tot medewerking zijn te bewegen.
Apotheken klagen wel eens dat het invullen van het declaratieformulier extra werk betekent. Soms hebben ze negatieve ervaringen met de terugbetaling, maar volgens de GG&GD komt dat doordat de formulieren niet volledig zijn ingevuld en dan weer teruggestuurd moeten worden.
Vroedvrouwpraktijken zijn meestal heel toegankelijk.
Fysiotherapeuten zijn niet altijd tot meewerken te bereid. Het gaat vaak om een reeks behandelingen en ze moeten van te voren een behandelingsplan indienen, dat de GG&GD moet goedkeuren. Bemiddeling van de huisarts kan helpen.
Tandartsbehandeling is in onze ervaring moeilijk te krijgen. De relatief hoge kosten en de bedrijfsmatige opzet van de praktijk spelen hier waarschijnlijk een rol. Toch voorziet het Koppelingsfonds in een beperkte dekking voor pijnklachtbehandeling en eenvoudige reparaties. Probeer de tandarts zover te krijgen dat hij zich door de GG&GD laat voorlichten. Maar ook door energiek en onvermoeibaar afbellen van tandartspraktijken is het mogelijk een bereidwillige tandarts te vinden. Wanneer een noodzakelijke behandeling duur gaat uitvallen, dan moet de tandarts een behandelingsplan indienen bij de GG&GD.
Om te kunnen declareren moet de zorgverlener drie dingen vaststellen:
- de behandeling is medisch noodzakelijk
- de patiënt kan zich niet verzekeren (bijv. bij gebrek aan een verblijfsvergunning)
- de patiënt is niet in staat om voor de behandeling te betalen
De cliënt moet dus aannemelijk maken waarom hij geen verzekering heeft en waarom hij niet zou kunnen betalen. Iemand die uitgeprocedeerd is, of in een procedure voor een verblijfsvergunning zit zonder recht op opvang, is per definitie onverzekerd en mag niet werken, maar dat betekent iet automatisch dat er geen geld is.
Of een behandeling medisch noodzakelijk is wordt alleen door de arts bepaald.
Verder hoeft de cliënt niet bang te zijn dat het ontbreken van een verblijfsvergunning wordt gemeld aan de politie.
Wanneer een huisarts (of een tandarts) een recept uitschrijft voor medicijnen, dan moet de cliënt er goed op letten dat hij een roze formulier meekrijgt voor de apotheek!
Het declaratieformulier bestaat namelijk uit drie delen: een wit, een geel en een roze blad. Het witte blad is voor de praktijkadministratie. Het gele blad moet naar de GG&GD worden opgestuurd.
Het roze blad is in feite het formulier waarmee de apotheek de verstrekte medicijnen kan declareren. Het gaat dan wel om medicijnen op recept. Andere medicijnen moet de cliënt helaas zelf zien te betalen.
Ook wanneer de cliënt naar het lab wordt gestuurd voor bijvoorbeeld bloedonderzoek, moet je er goed op letten dat er een roze formulier meegaat.
Het is belangrijk om te weten, dat de constructie met het Koppelingsfonds bedoeld is als een schadeloosstelling voor gederfde inkomsten van de zorgverlener. Dat betekent dat als er eenmaal betaald is, er voor de zorgverlener geen sprake is van schade en hij niet meer zal declareren. Dus als een huisgenoot of vriend voor de cliënt betaalt, dan krijgt hij dat geld niet later terug via de GG&GD, want die beschouwt de transactie dan als afgedaan.
Het ziekenhuis
Helaas bestaat er voor de zogenaamde instellingsgeneeskunde (nog) niet zo’n relatief eenvoudige regeling als het Koppelingsfonds. Dat heeft ongetwijfeld met de hoge kosten van deze tak van zorg te maken.
Toch zijn ziekenhuizen (maar ook bijvoorbeeld revalidatiecentra) wettelijk verplicht om medisch noodzakelijke zorg te verlenen, waarbij de vraag of en hoe er betaald gaat worden geen beletsel voor de behandeling mag zijn. Je moet dan denken aan ziekten die het leven bedreigen of tot blijvende invaliditeit kunnen leiden als er geen specialistische hulp wordt gegeven.
Ook hier is het de arts die bepaalt wat medisch noodzakelijk is. Maar in onze ervaring is het niet eenvoudig om een onverzekerde cliënt met een verwijsbriefje van de huisarts een ziekenhuis binnen te loodsen, om niet te zeggen: uiterst moeizaam.
Toch denken wij dat een huisarts alleen naar een specialist in een ziekenhuis verwijst als hij dat medisch noodzakelijk vindt. Het ziekenhuis zou die verwijzing dan ook als zodanig moeten beschouwen en in elk geval een eerste consult moeten toestaan. Dan kan de specialist zich na een eerste onderzoek uitspreken over de noodzaak en de aard van verdere behandeling.
Zonder begeleiding van een hulpverlener lukt het een onverzekerde maar zelden om voorbij de balie te komen, behalve natuurlijk bij een medische noodsituatie, die onmiddellijk medisch handelen vereist, zoals een blindedarmontsteking, een spoedbevalling, een ongeluk, een hartkwaal.
Aan de balie wordt er altijd naar je verzekering gevraagd. Als die er niet is, dan wil men weten hoe je dan de behandeling denkt te gaan betalen. Als je niet contant kunt betalen dan kan er een afbetalingsregeling getroffen worden. In elk geval wordt verwacht dat je een adres opgeeft waar de rekening heen kan. Het is verstandig om het adres van je hulpverlenende organisatie te geven.
Het ziekenhuis zit als bedrijf met het probleem hoe het de kosten van behandeling gaat dekken wanneer er geen verzekering is en de patiënt geen geld heeft. Toch bestaat er voor het ziekenhuis wel een zekere uitweg uit dit dilemma via de ‘beleidsregel dubieuze debiteuren’.
Dit is een financiële post binnen het budget van het ziekenhuis waarop het de schade door oninbare rekeningen in beperkte mate kan afschrijven. Maar dan moet er wel aan twee eisen zijn voldaan. De behandeling moet werkelijk medisch noodzakelijk zijn én het ziekenhuis moet alles gedaan hebben om het geld van de patiënt te innen, hetzij via contante betaling, het treffen van een betalingsregeling, of door het sturen van aanmaningen en uiteindelijk het inschakelen van een incassobureau. Soms oefent het financiële management van een ziekenhuis druk uit op de specialisten om de normen van medische noodzaak strak te hanteren. Toch heeft de specialist het laatste woord over de noodzaak van een behandeling. Noodzakelijke behandeling zal altijd moeten plaatsvinden.
Een ziekenhuis stelt het overigens op prijs wanneer er bereidheid wordt getoond om te betalen, ook al zijn afgeloste bedragen in verband met de beperkte draagkracht niet groot. Bovendien is het ziekenhuis dan vaak wat soepeler met vervolgconsulten.
Wanneer de rekening komt is het aan te raden er op te reageren. Als er geen enkele financiële ruimte is, leg dan uit hoe dat komt en wat de omstandigheden zijn.
Ook bij een aanschrijving door een incassobureau verdient het aanbeveling met dat bureau contact op te nemen.
Overigens is alleen de cliënt zelf wettelijk aansprakelijk voor de betaling van de rekening.
Wel zijn de organisatie of de personen die op het aangeschreven adres zijn gevestigd, verplicht om brieven aan de cliënt door te sturen.
Op de ‘dubdeb’-regeling kan niet met succes van te voren een beroep worden gedaan. Als je met de cliënt aan de balie staat en roept: ‘maar jullie hebben toch zo’n potje!’, verwacht dan niet het antwoord: ‘ja natuurlijk, loopt u maar door.’
Al met al is het dus niet makkelijk, maar zeker niet onmogelijk om als berooide ‘verplicht onverzekerde’ ziekenhuisbehandeling te krijgen. Het hangt af van de ernst van de medische problemen óf van de betalingscapaciteit.
Maar ook hier geldt: wanneer de specialist medicijnen voorschrijft, vraag dan om een roze formulier! De administratie van de polikliniek weet meestal wel waar ze liggen.
Nieuwe initiatieven:
Een nieuw bestuur
Om een aantal van onze initiatieven in de toekomst vorm te kunnen geven hebben we gemeend ons bestuur uit te moeten breiden. We heten onze nieuwe bestuursleden van harte welkom bij onze stichting.
Nancy Jouwe; Adjunct directeur bij Mama Cash, houdt zich met name bezig met personeel en organisatie. Zij heeft Vrouwenstudie gestudeerd.
Sytze van der Zee; Schrijver/journalist. Heeft een boek geschreven “Stempeldag” over Algerijnse vluchtelingen, is in dat verband in contact gekomen met het ASKV.
Audrey Kessels; In 1998 begonnen als asieladvocaat in Amsterdam. Het kontakt met het ASKV is ontstaan door de samenwerking in asieldossiers.
Esther de Haan; Tot 1996 medewerkster van het ASKV. Momenteel werkzaam bij de Schone Kleren Kampagne en het SOMO: Organisaties die zich bezig houden met werknemers in ontwikkelingslanden.
Chris Keulemans; Schrijver/journalist. Reist veel naar landen waar vluchtelingen vandaan komen en publiceert daarover in Vrij Nederland.
Project ‘Screening nieuwe vluchtelingen met psychiatrische
problemen’
Op 1 januari 2006 gaat het ASKV van start met een nieuw project: ‘Screening vluchtelingen met psychiatrische problemen’. Doel van het project is het verbeteren van de medisch-psychiatrische zorg voor vluchtelingen met psychische problemen.
Een groot aantal vluchtelingen valt in de asielprocedure tussen wal en schip, doordat de huidige snelle beoordeling van de asielaanvraag in het aanmeldcentrum (de AC-procedure) geen rekening houdt met vluchtelingen met medische en psychiatrische problemen. Een asielzoeker wordt geacht binnen 48 uur een volledig, consistent, gedetailleerd en coherent vluchtrelaas te vertellen. Echter, iemand met psychiatrische problemen of traumatiserende ervaringen is hiertoe vaak niet (direct) in staat. De rechtshulpverlening ziet zich geconfronteerd met een moeizame belangenbehartiging van deze groep cliënten. Zij raken veelal in korte tijd uitgeprocedeerd en adequate zorg voor uitgeprocedeerde vluchtelingen met psychiatrische problemen blijkt vervolgens nauwelijks te organiseren, hetgeen de psychiatrische problematiek vaak verergert.
Dit vormde de aanleiding voor het ASKV om, in samenwerking met Amnesty International, de Bascule, de Geestgronden, Pharos, Stichting Rechtsbijstand Asiel (SRA) en Vluchtelingenwerk, een meldpunt te starten voor deze doelgroep. Zaak is het om deze nieuwe vluchtelingen met psychiatrische problemen in een zeer vroeg stadium in contact te brengen met psychiatrische zorg. Om dit te kunnen bereiken moeten de problemen vroeg gesignaleerd worden en dient de benodigde zorg snel en adequaat beschikbaar te zijn.
In het kort: advocaten en vluchtelingwerkers die betrokken zijn bij de allervroegste asielfase, kunnen bij signalen van psychiatrische problematiek bij nieuwe vluchtelingen een beroep doen op het meldpunt. Ter ondersteuning van de herkenning van de signalen zullen zij getraind worden. Het ASKV beschikt over een pool van (psycho-)diagnostici, die door middel van bereikbaarheidsdiensten binnen 48 uur onderzoek doen en daarvan verslag leggen. Hiermee kunnen rechtshulpverleners vragen om een passend gehoor en tevens om verder onderzoek, zowel wat betreft de asielaanvraag als de medische behandeling van de cliënt.
Het project komt voort uit een bittere noodzaak, die naar onze mening niet zou mogen bestaan. Het gaat hier om een taak die de overheid laat liggen.
We willen het project drie jaar laten lopen om de problemen en de noodzakelijke verbeteringen voor deze doelgroep in kaart te brengen. Gedurende die tijd zullen we de resultaten bij de verantwoordelijke instanties en de politieke lobby regelmatig onder de aandacht brengen. Het project als zodanig is dan ook bedoeld als een aanzet tot een structurele oplossing.
Vrouwen eetcafé
Voor vrouwen met en zonder verblijfsvergunning
Het ASKV en de Steungroep Vrouwen Zonder Verblijfsvergunning zijn oktober 2005 gestart met een nieuw project, het vrouwen-eten. Een keer per maand organiseren we een maaltijd voor vrouwen met en zonder verblijfsvergunning.
Het vrouwen-eten is een ontmoetingspunt om elkaar te leren kennen en te vertellen over wat je bezig houdt. De vrouwen die we begeleiden leiden vaak een geïsoleerd bestaan. Zij hebben behoefte aan het ontmoeten van andere vrouwen, zowel vrouwen die in eenzelfde situatie verkeren als zijzelf – en vaak tegen dezelfde problemen aanlopen - als vrouwen met een heel ander leven.
De avonden geven vrouwen met een verblijfsvergunning de mogelijkheid om een bijzondere groep vrouwen te leren kennen en solidariteit met hen te tonen. Samen met de vrouwen die op ons spreekuur komen, willen we de mogelijkheid creëren om bij elkaar te komen. Voor de gezelligheid, om interessante informatie te krijgen en om tips uit te wisselen.
Over de avonden
Elke keer kookt een andere groep vrouwen. Tot nu toe is er Turks/ Koerdisch en Russisch gegeten. Iedereen die wil koken kan zich bij het ASKV opgeven. Aan vrouwen met een inkomen wordt voor de maaltijd een bijdrage van € 5,- gevraagd. Vrouwen zonder verblijfsvergunning of inkomsten betalen niets.
Het vrouwen-eten is een plek van waaruit nieuwe initiatieven genomen kunnen worden, waar gastsprekers kunnen vertellen over hun werk, journalistes kunnen luisteren naar de verhalen van de vrouwen. En we kunnen besluiten om samen deel te nemen aan acties.
Na het eten wordt aandacht besteed aan onderwerpen die relevant zijn voor vrouwen zonder papieren. Behalve praktische informatie kunnen ook maatschappelijke of politieke kwesties, zoals het vreemdelingenbeleid, onderwerp van discussie zijn. Ook voor kinderen zal er iets te doen zijn, zodat ze zich niet hoeven te vervelen.
De afgelopen keer is er gesproken over de Voedselbank, een organisatie die gratis voedselpakketten ter beschikking stelt aan mensen die geen geld hebben. Vrouwen vertelden dat ze soms ook zelf op Marokkaanse en Turkse winkels afstappen om te vragen om eten dat over de datum is.
Wanneer en waar?
Iedere laatste zaterdag van de maand zijn vrouwen welkom in ‘de Peper’, het restaurant van de oude Filmacademie, Overtoom 301 in Amsterdam. Vanaf 17.30 uur kan iedereen binnenlopen. Rond 19.00 uur is er vegetarisch eten. Na het eten volgt het informatieve deel van de avond met een gastspreekster, film of discussie. De eerstvolgende maaltijden zijn op 24 december 2005 en 28 januari 2006.
Theater: ‘Ter Apel Monologen’
Sinds ongeveer een jaar is het Vertrekcentrum Ter Apel operationeel. Na een moeizame start wonen er nu voortdurend tientallen mensen. Het centrum is bedoeld om asielzoekers acht of twaalf weken te laten werken aan hun terugkeer. Als dat niet lukt, worden ze op straat gezet of – de laatste tijd – in vreemdelingenbewaring genomen, waarna ze uiteindelijk ook op straat terecht komen.
Het verblijf in het Vertrekcentrum is volgens de minister bedoeld om het vertrek te faciliteren. Volgens het ministerie wordt vluchtelingen daarbij ‘intensieve begeleiding’ geboden. In de praktijk blijkt dat deze begeleiding vooral neerkomt op het aansporen van de vluchteling om zelf stappen te ondernemen. De meeste vluchtelingen hebben zelf al veel stappen ondernomen, en vragen zich af wat ze nog meer kunnen doen. Op die vraag hebben de begeleiders in het Vertrekcentrum meestal geen antwoord.
Verder is het verblijf in het Vertrekcentrum sober. De locatie is erg afgelegen en de openbaar vervoer-faciliteiten zijn slecht, zodat contacten met de buitenwereld alleen per telefoon mogelijk zijn. Er is een dagelijkse stempelplicht. Voor kinderen is er school, maar die klagen over het lespakket, dat niet aansluit op hun capaciteiten en leerdoelen.
Hoewel het Vertrekcentrum bij de opening en vooral tijdens de hongerstaking van afgelopen zomer in het nieuws kwam, is er bij het grote publiek weinig bekend over de manier waarop in het centrum met vluchtelingen wordt omgesprongen. Dat willen we veranderen, met name door de beleving van de bewoners invoelbaar te maken, en door hen een menselijk gezicht te geven.
Daarom maken we, samen met het Landelijk Ongedocumenteerden Steunpunten (LOS) en een aantal mensen met theaterervaring, een theaterproductie om de verhalen van ex-bewoners van het Vertrekcentrum op een indringende manier te laten horen. Ons voorbeeld is de Gesluierde Monologen.
Aan de voorstelling zullen zowel professionele acteurs als vluchtelingen meedoen. In overleg met de regisseur zal gezocht worden naar een vorm, waarin de vluchtelingen kunnen participeren zonder dat hun gebrek aan taalkennis of toneelervaring aan de kracht van de voorstelling afbreuk doet.
Alice Beldman
In Memoriam
Project: ‘Leren zonder Papieren’
Het ASKV is, samen met een aantal andere organisaties, een fonds aan het opzetten voor onderwijskosten van ongedocumenteerde leerplichtige kinderen en jongeren, die in Amsterdam naar school gaan. Doel is om de financiële drempel tot het Amsterdamse onderwijs voor deze leerlingen zonder recht op overheidsvoorzieningen, zoveel mogelijk te verlagen en een gelijke kwaliteit van onderwijs voor deze groep zoveel mogelijk te garanderen.
Ongedocumenteerde kinderen hebben, net als alle andere kinderen in Amsterdam, recht op onderwijs. Sterker nog, deze minderjarigen zijn zonder meer leerplichtig. De praktijk leert ons echter dat dit recht op onderwijs niet in alle gevallen verzilverd kan worden en dat de leerplicht met voeten getreden wordt. Oorzaak hiervan is een combinatie van onbekendheid van de ouders/verzorgers met de leerplicht en financiële problemen. Ouders / verzorgers kunnen de onderwijskosten vaak niet opbrengen. Met alle gevolgen van dien.
In het schooljaar 2005 / 2006 starten wij met een pilot project, waaruit de schoolkosten voor 60 kinderen zullen worden betaald.
Zij die in Nederland een
Republiek
Voor veel asielzoekers die vóór de invoering van de nieuwe vreemdelingenwet, op 1 april 2001, naar Nederland zijn gekomen, is vertrek uit ons land geen optie.
Niet alleen zijn er praktische belemmeringen, de vraag is ook of het van deze mensen gevergd kan worden om alsnog te vertrekken. Zeker als het gaat om ouders met kinderen die in Nederland geworteld zijn, staat het beleid op gespannen voet met internationale verdragen. Velen zien absoluut geen perspectief voor zichzelf na terugkeer, of vrezen alsnog slachtoffer te worden van vervolging. Dit gebrek aan perspectief leidt vaak tot ernstige psychische problemen.
Diverse acties hebben al plaatsgevonden om de noodzaak van een pardon voor deze groep te onderstrepen, en ook lokale overheden en oppositiepartijen hebben de protesten gesteund.
De acties hebben nog niet mogen leiden tot een wijziging van het regeringsbeleid. Op een pardon hoeft tijdens deze regeringsperiode niet meer gerekend te worden. Bij velen die de uitgeprocedeerden van de ‘oude groep’ ondersteunen, leven nu plannen om ze te helpen het uit te zingen tot na de volgende Tweede-Kamerverkiezingen. Dit project is bedoeld om initiatieven op dit gebied te ondersteunen en te bundelen, en daarmee het burgerprotest meer zichtbaarheid te geven.
Een pardon in 2007?
De volgende Tweede-Kamerverkiezingen staan gepland voor woensdag 16 mei 2007. Volgens de laatste peiling (politieke barometer van NOVA) zouden de linkse oppositiepartijen een meerderheid van 79 zetels hebben, 20 meer dan de huidige coalitiepartijen, als er nu verkiezingen werden gehouden. Aangezien de grootste oppositiepartij, de PvdA, een voorstander is van een specifiek pardon voor de groep asielzoekers die onder de oude wet naar Nederland zijn gekomen, ligt het in de rede te veronderstellen dat zo’n pardon er spoedig na het aantreden van een nieuwe regering zal komen. Om de kans daarop te vergroten, is het goed om de druk, ook naar de oppositiepartijen, de komende jaren hoog te houden.
Aftellen tot het pardon vanaf 16-02-2006
In samenwerking met andere vluchtelingen-organisaties is het ASKV een landelijke campagne gestart waarin we samen met de vluchtelingen gaan aftellen naar een nieuwe regering.
De aftrap wordt gegeven op 16 februari 2006 in Witmarsum.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Advertentie
Grenzeloos winterweekend: Links terug in de aanval!
Grenzeloos organiseert op 28 en 29 januari een winterweekend over de nieuwe kansen voor links.
Praat mee en kom ook! Meer informatie: www.grenzeloos.org
Met onder andere:
Anja MeulenbeltPatrick Tamerlan .
Mathias LievensMahmut Erciyas
Willem Bos
Speciale aandacht voor wat wij kunnen leren van de strijd voor socialisme in Latijns Amerika.
Advertentie
Gepubliceerd:
Wij onthoofden U met katoen
OVER DE METHODE VAN HOREN DOOR DE IND IN ASIELZAKEN,
DOOR MR DRS P.B.Ph.M. BOGAERS, ADVOCAAT TE NIEUWEGEIN
In dit boek wordt antwoord gegeven op de vraag, waar toch al die uitgeprocedeerde asielzoekers vandaan komen.
Aangetoond wordt, hoe de methode van horen door de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) in asielzaken leidt tot het automatisch ontstaan van “hiaten, vaagheden, ongerijmde wendingen en tegenstrijdigheden op het niveau van de relevante bijzonderheden”, waardoor volgens de rechtspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State per definitie de geloofwaardigheid van iemands asielrelaas is weggenomen. De IND produceert alleen uitgeprocedeerden.
Tevens wordt aandacht besteed aan de positie van de advocatuur, die niet bij machte is voldoende tegenwicht te bieden. Een tevredenheidsonderzoek onder asielzoekende cliënten toont dit dramatisch aan.
Het boek is bestemd voor allen, die zich bezorgd maken om het Nederlandse asielbeleid en zich afvragen, hoe het gesol met asielzoekers is georganiseerd.
Formaat 21 x 30 cm; 139 pagina’s.
ISBN-nummer: ISBN-10:90-806486-5-5
ISBN-13:978-90-806486-5-4
Rechtstreeks toegezonden na overmaking
U kunt het boekje rechtstreeks toegezonden krijgen indien U € 16,-- per exemplaar (inclusief portokosten) overmaakt op Postgiro 2704951 ten name van Mr Drs P.B.Ph.M. Bogaers te Bussum onder vermelding van: “Wij onthoofden U met katoen”. Vergeet niet Uw adres te vermelden.
Steun het werk van ASKV/Steunpunt Vluchtelingen
Beste donateurs,
Bij deze willen we alle donateurs van het ASKV bedanken voor hun financiële en materiële ondersteuning. Dankzij u kunnen we ons werk doen en vluchtelingen daadwerkelijk helpen. Door het toenemende werk lopen de kosten ook op. We kunnen nieuwe donateurs goed gebruiken. Dus hebben we een verzoek.
We vragen mensen onze donateurskaart te verspreiden. Als u hier aan wil mee werken kunt u contact opnemen met het secretariaat en deze kaarten aanvragen. Zij worden dan toegestuurd.
Cocktails drinken en het ASKV ondersteunen
Elke dinsdagavond vanaf 22.30 uur organiseert Vrankrijk, een alternatief café gelegen aan de Spuistraat 216 in Amsterdam een cocktailbar. De opbrengst is bestemd voor onze cliënten. Kom eens langs en drink een cocktail.
Wie wil ons helpen vluchtelingen te helpen?
Wij zoeken op korte termijn flinke vrijwilligers die twee dagen per week ons team willen versterken met: hulpverlening, actievoeren, Nederlandse les (‘s avonds), publiciteit en praktische zaken. Word je ook zo kwaad om het vluchtelingenbeleid in Nederland en Europa?
Neem dan snel contact op. Tot ziens.
Voor kleding en huisraad houden wij ons van harte aanbevolen.
Heeft u wat over, neemt u dan contact op met het secretariaat.
Word donateur of geef een gift
Het ASKV zet zich sinds 1987 in voor de belangen van afgewezen vluchtelingen. Dankzij de steun van donateurs kunnen we onze cliënten gedurende hun procedure ondersteunen met legeskosten, huisvesting en het hoogstnodige levensonderhoud. Tevens voeren wij actie om de situatie van vluchtelingen onder de aandacht te brengen.
Wat krijgt u ervoor terug?
U ontvangt periodiek onze nieuwsbrief Ruimte in de Marge waarin we verslag doen van onze werkzaamheden en over de situatie van vluchtelingen in Nederland.
Het ASKV is een erkende vrijwilligers-organisatie met fondswervende mogelijkheden. Daarmee is uw gift aftrekbaar van de belasting. U wordt op de hoogte gehouden van onze acties, manifestaties en bijeenkomsten
Voor meer informatie over het ASKV
Tel 020 6272408
e-mail askvsv@dds.nl
Zie ook www.askv.nl
Gironr. 7913334 tnv stichting ASKV in Amsterdam
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Ik word donateur
Ik ondersteun het ASKV met een doorlopende machtiging tot wederopzetting van :
Є 5,- per maand eenmalige machtiging van: Є __
Є 10,- per maand Ik wil graag jullie nieuwsbrief ontvangen
Є ___ per maand per e-mail per post
U kunt het bedrag altijd binnen 30 dagen terug laten boeken.
Naam ……………………………………………………………………………………….
Adres ………………………………………………………………………………………..
Postcode ……………………Woonplaats………………………………………………...
Rekeningnr. | | | | | | | | | | | |
Tel. (evt) …………………….. E-mail (evt): ……………………………………………..
Handtekening ………………………………………………………………………………..
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Colofon
Stichting ASKV/Steunpunt Vluchtelingen zet zich in voor de belangen van vluchtelingen.
We houden ons bezig met individuele hulpverlening aan afgewezen asielzoekers en voeren actie voor een menswaardig asielbeleid.
Op zoek naar ‘ruimte in de marge’ probeert het ASKV vluchtelingen te helpen.
Redactie: Bas Baltus, Vincent van Offeren en Petra Schultz
Aan deze nieuwsbrief werkten mee:
Boukje Berents, Alice Beldman, Just van der Hoeven, Sevan Barsamoglu en Irma Bloemraad
Voor vragen en advies kunt u terecht bij:
ASKV/Steunpunt Vluchtelingen
Frederik Hendrikstraat 111 c
1052 HN Amsterdam
Tel: 020 6272408 / 4205670
Fax: 020 4203208
E-mail: askvsv@dds.nl
Website: www.askv.nl
Voor Giften:
Gironummer: 7913334 t.n.v.
Stichting ASKV in Amsterdam