Asielbeleid / Uitzetbeleid loopt vertraging op

 

door Nico de Fijter en Jonathan Huseman

AMSTERDAM - Het moet een succes worden, het terugkeerbeleid van minister Verdonk. De eerste uitgeprocedeerde asielzoekers die dit jaar de twee vertrekcentra gaan bevolken, worden dan ook met zorg geselecteerd. De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) plaatst eerst de kansrijke gevallen in Dokkum en Crailo: mensen voor wie het waarschijnlijk niet veel moeite kost de reispapieren te bemachtigen die nodig zijn voor terugkeer naar het land van herkomst. Want daarmee zal het vertrekcentrum, in ieder geval in het begin, een succesformule blijken te zijn.

Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (Coa) bouwt twee asielzoekerscentra (azc's) om tot vertrekcentra: Dokkum (600 bedden, gemeente Dongeradeel) en Crailo (650 bedden, dat zowel in Hilversum als Laren ligt). Eindhoven, dat ook was benaderd, ziet geen heil in een vertrekcentrum.

,,Voor de zomer'', antwoordde minister Verdonk in januari op de vraag wanneer de twee centra 'productie' gaan draaien. Dat lijkt niet te gaan lukken. Dokkum rekent op medio juli, Hilversum en Laren gaan uit van een vertraging van vier tot zes maanden.

Rustig aan, zeggen de drie gemeenten. ,,De gemeenteraad heeft het gevoel dat onvoldoende is nagedacht over de ingrijpendheid van de snelheid'', zei de Larense burgemeester Roest vorige maand. ,,De minister moet het huidige centrum een fatsoenlijke periode geven om af te bouwen.''

De gemeenten eisen een kalme verhuizing van de azc-bewoners, die weg moeten om plaats te maken voor de vertrekkers. Want het is nogal wat als je zo één-twee-drie moet verkassen. In ieder geval maken schoolgaande kinderen hun schooljaar af. Woest waren burgers en bestuurders in Laren en Hilversum toen bleek dat het Coa twee weken terug de Crailo-bewoners een strenge brief stuurde waarin hun verhuizing werd aangekondigd. ,,Wij waren daar ontstemd over'', zegt de Larense VVD-fractievoorzitter Heijmans. ,,Niet volgens de afspraak. Als het Coa zich daar niet aan houdt, gaat het feest niet door.'' Het Coa zegt dat die brief 'wel verstuurd moest worden', omdat de Crailo-bewoners anders niet genoeg tijd zouden krijgen om bezwaar te maken tegen hun verhuizing. Inmiddels is er, onder auspiciën van de Larense burgemeester, een nieuwe brief gestuurd. Laren, Hilversum en het Coa zullen nu waarschijnlijk een overgangsperiode overeenkomen: ook al zijn nog niet alle bewoners vertrokken, toch zal het centrum al onderdak bieden aan uitgeprocedeerden.

Een andere voorwaarde: voldoende politiesterkte. De twee korpsen hebben een kleine 20 man extra geëist. 'Indien de korpsbeheerder deze versterking niet kan garanderen, zal de gemeente de overeenkomst met het Coa niet ondertekenen', schrijft het college van Dongeradeel. Een 'keiharde' voorwaarde is die politiesterkte ook voor Laren en Hilversum. In mei stemmen de raden van Dongeradeel en Hilversum over de centra. Laren heeft al ingestemd, maar houdt wel vast aan de voorwaarden.

Gaan ze akkoord, dan nog moet er flink wat gebeuren. Crailo heeft een opknapbeurt nodig, Dokkum een verbouwing. De hekken rond de centra worden hoger. Maar ook het IND-plan van aanpak is nog niet af. En het Coa zal er veel meer personeel stationeren dan in gewone azc's. Het Dokkumse raadsvoorstel spreekt van 42, een verviervoudiging.

Vanavond informeert de gemeente Dongeradeel met het Coa bewoners en organisaties. Geen overbodige luxe, want de vragen zijn talloos en de onrust groeit. Het Anti Discriminatie Bureau Fryslân kondigt geweldloze acties aan en geeft trainingen burgerlijke ongehoorzaamheid. In de Leeuwarder Courant meldden Coa-medewerkers anoniem hun werk te staken als de gemeenteraad instemt met de komst van het vertrekcentrum. In lokale media verschijnen harde ingezonden brieven, waarin vergelijkingen met concentratiekampen niet worden geschuwd. Het azc werd bekogeld met eieren en flessen. Lokale partijen morren: vorig jaar nam de gemeente nog stelling tegen het beleid van minister Verdonk en vroeg om een ruimer pardon, nu werkt het mee aan uitzettingen.

Burgemeester en wethouders in Dongeradeel vinden dat het geen pas geeft om tegenover democratisch tot stand gekomen beleid een 'not in my backyard-houding' aan te nemen.